نقش اندیشه‏ های کلامی در تاریخ نگاری مسلمانان

نقش اندیشه‏ های کلامی در تاریخ نگاری مسلمانان

تعداد صفحات: 29

نوع فایل: docx

دسته بندی: -

قیمت: 3000 تومان

تعداد نمایش: 686 نمایش

ارسال توسط:

تاریخ ارسال: 30 دسامبر 2016

به روز رسانی در: 30 دسامبر 2016

خرید این محصول:

پس از پرداخت لینک دانلود برای شما نمایش داده می شود.

چکیده
اندیشه‏های کلامی در تاریخ نگاری مسلمانان قابل ردیابی و اثبات است. سه اثر تاریخی شیعه الارشاد شیخ طوسی، اعلام الوری طبرسی و کشف الغمه اربلی در این مقاله به شیوه مورد پژوهانه بررسی می شود و درآمیختگی گرایشات کلامی و روشهای تاریخ نگاری را نشان می دهند. نویسندگان این ااثر در موارد متعددی آگاهانه یا ناآگاهانه اعتقادات کلامی و مذهبی خود را در کتب تاریخی یاده شده دخالت داده‏اند.

کلید واژه‏ها
علم کلام، تاریخ نگاری، الارشاد، اعلام الوری، کشف الغمه

۱) طرح مسأله
مورخانی که دارای گرایشات کلامی و اعتقادیند، بر اساس همان نگرش به گزارش و بررسی پدیده‏های تاریخی می‏پردازند و سعی دارند از وقایع تاریخی در جهت اثبات دیدگاه‏های کلامی بهره ببرند. هر یک از اندیشه‏های کلامی مورخ می‏تواند نقش پیدا یا پنهانی در تحلیل و نقد گزارش‏های تاریخی و نقل کیفی و کمی آنها داشته باشد. البته استفاده‏های کلامی از حوادث تاریخی، جدای از تحریف حقایق تاریخی است که به وسیله بعضی از مورخان در گزارش پاره‏ای از حوادث تاریخ اسلام صورت گرفته است (عاملی، ۱۳۷۲، ۲/۱۳۴)
مقاله حاضر به رصد کردن نقش اندیشه‏های کلامی مورخ در تاریخ نگاری اسلامی می‏پردازد. به دلیل گستردگی چنین مطالعه‏ای لازم است، دامنه آن محدود شود. لذا دامنه تحقیق را در سه اثر تاریخی کهن و مهم شیعه الارشاد، إعلام الوری باعلام الهدی و کشف الغمه محدود می کنیم، تا در پرتو بررسی تطبیقی آنها، ابعاد مسأله مورد تحقیق روشن و پاسخ لازم را بیابد.
این سه اثر تاریخی همراه با روضه الواعظین محمد بن فتال نیشابوری (م ۵۰۸ ق) از با ارزش‏ترین مصادر و منابع تاریخی‏اند که از قرن ۵ ق تا قرن ۷ ق به نگارش درآمده، و در آنها دیدگاه‏های تاریخی شیعه درباره سیره رسول خدا (ص) و شرح حال زندگانی حضرت فاطمه (س) و ائمه اثنی عشر (ع) و مناقب آنان جمع آوری شده است. این سه کتاب، رویکرد تاریخی محض ندارند، زیرا نویسندگان آنها که از متکلمان و مفسران بزرگ جهان اسلام اند کوشیده‏اند ذیل نقل بسیاری از اخبار و وقایع تاریخی از این حوادث جهت اثبات حقانیت دیدگاه‏های اعتقادی شیعه بهره‏های کلامی لازم را ببرند. این امر گاه در قالب تحلیل های عقلی و روایی آمده و گاه چینش مطالب تاریخی به صورتی بیان شده که هدف یاد شده را محقق می سازد.
شرایط و اوضاع مذهبی، سیاسی و اجتماعی حساس اما متفاوتی که این سه کتاب در آن به نگارش درآمده‏اند سبب پیدایش فراز و نشیب‏هایی در نحوه نگرش کلامی مؤلفان آنها به حوادث تاریخی گردیده که بازخوانی آنها در فهم اندیشه‏های تاریخی مسلمانان و آشنایی آنان با سرمایه‏های فرهنگی جهان اسلام تأثیر بسزایی دارد. به علاوه دیدگاه‏های تاریخی و کلامی این مؤلفان نقش مهمی در آرای متأخران در مورد تاریخ شیعه داشته است. هر چند در این نوشتار توصیف مسأله مد نظر نیست، از آنجا که تبیین مسبوق بر توصیف است، پیش از پرداختن به تبیین ، نکاتی در روشن شدن مسأله بیان شده است. آنگاه دیدگاه‏های کلامی و تاریخی شیخ مفید در کتاب الارشاد و امین الاسلام طبرسی در کتاب اعلام الوری و اربلی در کتاب کشف الغمه بیان گردیده و در نهایت به بررسی تطبیقی و تحلیلی دیدگاه‏های کلامی در این سه اثر پرداخته و نسبت بین آنها را از منظر تأثیر دیدگاه‏های کلامی در تحلیل حوادث تاریخی جستجو می کنیم.

چکیده
مقدمه
اهمیت سه اثر تاریخی الارشاد، اعلام الوری و کشف الغمه
کتاب الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، شیخ مفید
روش الارشاد
روش إعلام الوری
روش کشف الغمه
اندیشه‏ های کلامی در کتاب الارشاد، اعلام الوری، کشف الغمه
دیدگاه‏های کلامی‏ شیخ طبرسی در کتاب إعلام الوری بأعلام الهدی
دیدگاه‏های کلامی علی بن عیسی اربلی در کشف الغمه
مقایسه تحلیلی مطالب کلامی سه اثر کهن در تاریخ شیعه
شیخ مفید و کتاب الارشاد
طبرسی و کتاب اعلام الوری
نتیجه گیری
منابع

پاسخ دهید